พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรีได้สนทนาธรรมกับพระสงฆ์ ในหัวข้อ”พระพุทธศาสนาพัฒนาสังคมไทยและสังคมโลกได้อย่างไร”ในโอกาสที่เดินทางไปเมืองเสียมเรียบ ประเทศกัมพูชา โดยมีพระสงฆ์รูปหนึ่งเป็นผู้ดำเนินรายการ และซักถาม


ก่อนอื่นต้องขอขอบคุณรัฐบาลกัมพูชาที่ให้โอกาสผมได้มาพบกับพี่น้องผู้สนับสนุนผม ที่อาจจะคิดถึงผม ไม่ได้เจอกันหลายปี หลายคนไม่ได้พบตัวจริงกันหลายปี สุขภาพเป็นอย่างไร ข่าวลือมากได้มาพบกันที่นี่



ที่สำคัญได้มีโอกาสทำบุญใหญ่กับพี่น้องคนไทยจำนวนมากหลายหมื่นคน จากรายงานตัวเลขที่ผ่านด่านมาประมาณ 38,000 คน ได้ไปตักบาตรพระสงฆ์ร่วมกันเกือบ 300 รูป ผมดีใจที่นาน ๆ จะได้มีโอกาสทำบุญในฐานะเป็นคนพุทธ เวลาคนนับถือศาสนาพุทธไม่ได้ทำบุญนาน ๆ รู้สึกอึดอัด เหมือนขาดอะไรสักอย่าง เหมือนคนออกจากทะเลทรายมา แล้วหิวน้ำ ผมหิวบุญ



สิ่งที่ผมพยายามพูดหลายครั้ง เราเป็นเมืองพุทธ แต่เราใช้หลักธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าน้อยไปในการพัฒนาประเทศ ตอนเป็นนายกรัฐมนตรีมีซีอีโอของบริษัท ฟอร์ด มอเตอร์ ซึ่งเป็นเจนเนอเรชั่นที่ 3 ของเฮนรี่ ฟอร์ด เป็นชาวอเมริกัน ปรากฎว่า มาพบผมคุยกันเรื่องธรรมะ เขาบอกว่า เป็นลูกศิษย์ของหลวงปู่ชา เขาเล่าให้ผมฟังว่า เขาไปอบรมมามากมายทั่วโลก พบว่า หลักสูตรการบริหารงานของคนสมัยใหม่ตรงกับหลักธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้ามาก เพียงแต่ไม่ได้บอกว่า เป็นหลักธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้า บ้านเราไปเสียเวลากับสิ่งที่เรามองไม่เห็นมาก โดยเฉพาะเรื่องเครื่องรางของขลัง ผมไม่ได้บอกว่า ผมไม่เชื่อ เพียงแต่เราใช้เรื่องสติปัญญาอยู่กับเรื่องเครื่องรางของขลังมากกว่าเรื่องหลักธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า



เมื่อ 100 กว่าปีก่อนอัลเบิร์ต ไอน์สไตน์บอกว่า ศาสนา ถ้าไม่มีวิทยาศาสตร์จะทำให้ตาบอดได้ วิทยาศาสตร์ที่ไม่มีหลักศาสนาก็เป็นง่อยได้ เพราะฉะนั้นเขาบอกว่า ศาสนาที่จะยั่งยืนในโลกได้ คือ ศาสนาที่มีวิทยาศาสตร์ ก็พบว่า ศาสนาที่มีวิทยาศาสตร์มากที่สุดคือ ศาสนาพุทธ สิ่งที่เป็นเรื่องอัศจรรย์ คือ พระพุทธเจ้าทรงมองเห็นว่า เรามีหลายสุริยจักรวาล แต่เราเรียนหนังสือตั้งแต่เด็กมานึกว่า สุริยจักรวาลมีอันเดียว แต่ในที่สุดสตีเฟน วิลเลียม ฮ็อคกิ้ง เป็นนักวิทยาศาสตร์ชาวอังกฤษอายุ 70 ปีกว่าปีเพิ่งยอมรับว่า หลังทางช้างเผือกคอสมอสยังมีจักรวาลอื่นอีก ตรงกับที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้ในพระไตรปิฏกว่า อนันตจักรวาล


จุดอ่อนของเราคือเราไม่อ่านหนังสือเราก็ไม่ได้อ่านพระไตรปิฏก ในพระไตรปิฏกมีอะไรมาก เราอยู่กับเรื่องของนิยาย เราชอบนิยายโกหก แต่พอเป็นเรื่องที่มีสาระเราไม่ใช่เวลากับมัน อันนี้คือ ทำอย่างไรจะให้หลักธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าปรับเข้ากับวัฒนธรรมไทย


เอาง่าย ๆ เข้าใจง่าย ๆ สังคมไทยเป็นสังคมพูด สังคมฟัง แต่ไม่ใช่สังคมอ่าน ทำอย่างไรถึงทำให้มีคนอ่านแล้วเล่าให้ประชาชนฟังว่า พระพุทธเจ้าสอนอย่างนี้แล้วเป็นอย่างนี้ ถ้าเราใช้ภาษาบาลี สันสกฤตมากคนรุ่นใหม่ ไม่รับ ทำอย่างไรถึงจะให้พระเข้าถึงคนรุ่นใหม่ ถ้าเราสร้างพระนักเทศก์ที่อ่านพระไตรปิฏกมาก ๆ ลึกซึ้งกันมัน ประชาชนจะฉลาดขึ้น



และจุดสำคัญบางทีพระพุทธเจ้าสอนอย่างหนึ่ง แต่เราบอกเราเป็นเมืองพุทธ เราทำอีกอย่างหนึ่ง ความจริงเรื่องง่าย ๆ ที่ผมยึดอยู่ตลอดเวลา ที่ผมยืนอยู่ได้ทุกวันนี้ 6 ปี เพราะว่า ต้องปล่อยวาง เรื่องโลภ โกรธ หลงให้ได้ เขาบอกว่า โลภ โกรธ หลง ทำให้โง่ เราก็ว่า โลภ โกรธ หลงทำให้โง่ได้อย่างไร เพราะทำให้เครียด เพราะใจหมกหมุ่นอยู่แต่คำว่า โลภ โกรธ หลง พอเครียดก็ทำให้ “โง่”



ผมก็ไปอ่านหนังสือทางด้านสมอง บอกว่า สมองมนุษย์มี“เซลล์ประสาท”ที่เรียกว่า “นิวรอน”มันจะเชื่อมหากัน ถ้าเราเครียด กล้ามเนื้อตรงเซลล์สมองจะบีบเคมีมันวิ่งผ่านเซลล์สมองไม่ได้ มันไม่มีกระบวนการที่จะคิดออก ซึ่งเป็นวิทยาศาสตร์ พอเราอ่านคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าไม่ได้อธิบายวิธีการทางวิทยาศาสตร์ แต่ลอจิกหลักเหตุผลคือ วิทยาศาสตร์ผมว่า ถ้าวันนี้คนไทยเอาหลักธรรมมะของพระพุทธเจ้ามาสอนหนังสือ มาใช้ในการประกอบภาระกิจประจำวัน ผมเชื่อว่า ทุกคนจะมีสติ การทะเลาะเบาะแว้งกันจะไม่มี ที่ยังมี เพราะยังมีโลภ มีโกรธ มีหลง บางคนที่บอกเดินข้ามทักษิณไม่ได้ เพราะโลภ โกรธ หลงยังอยู่


Qในฐานะที่เคยอยู่ในส่วนของภาครัฐ คิดว่าภาครัฐจะทำให้เกิดสิ่งเหล่านี้ขึ้นได้หรือไม่

ตอนช่วงผมอยู่ผมต้องทำตัวอย่าง ผมอ่านหนังสือตำรา ผมไม่ค่อยอ่านนิยาย จนถึงปัจจุบันผมไม่ชอบอ่านนิยาย ผมชอบอ่านตำรา ผมอ่านตำราสัปดาห์ละเล่ม แล้วมาเล่าให้คณะรัฐมนตรีฟัง แล้วบอกว่า หนังสือเล่มนี้ดีอย่างไร ทำให้คนรุ่นใหม่ชอบอ่านหนังสือ เดี๋ยวนี้คนอ่านหนังสือมากขึ้นตั้งแต่ผมอยู่กระตุ้นได้มาก


สิ่งที่จะเกิดขึ้นอีกอันหนึ่ง คือ รัฐบาลพรรคเพื่อไทย ปีการศึกษาหน้าจะแจก แท็บเล็ต (tablet) พีซีให้กับเด็กนักเรียนประถมศึกษาปีที่ 1 จำนวน 800,000 คน และเดือนตุลาคม จะแจกอีก 800,000 คน ให้กับเด็กมัธยมศึกษาปีที่ 1 เพื่อจะทดลองว่า เด็กป.1 กับเด็กม.1 จะเป็นอย่างไร เด็กป.1 พ่อแม่ยังอายุน้อยอยู่ยังเป็นยุคดิจิตอลก็ยังสอนลูกได้ แต่ว่ามีคอมพิวเตอร์เล่นแล้วที่บ้าน ส่วนม.1ลูกสอนพ่อแม่ก็ได้ พ่อแม่สอนลูกก็ได้



เพราะฉะนั้น 1,600,000 ครอบครัว จะมีเครื่องมือที่สามารถค้นคว้าหาอะไรก็ได้ในโลกนี้ โดยเข้าไปในกูเกิลตัวเดียว
กูเกิลกำลังทำซอฟแวร์ตัวหนึ่งใกล้จะเสร็จแล้ว การค้นหาจะง่ายกว่าที่ผ่านมาจะทำให้คนตื่นตัวอยากรู้อะไรก็กดดู อย่างผมไม่รู้เรื่องทองคำเลย ผมกดกูเกิลหาคำว่า ทอง จะออกมาว่า จะเอาร้านขายทอง หรือเหมืองแร่ เราก็เลือกเอา ก็เข้าไปเรียนรู้ว่าเขาทำกันอย่างไร คนทั้งโลกสามารถรู้ได้เท่ากัน เด็ก คนบ้านนอกจะฉลาดขึ้น ถ้าใครไม่ปรับตัวก็ไม่ทันโลก เพราะวันนี้โลกเปลียนแปลงเร็วมาก



Qท่านเคยเป็นผู้นำเดินทางไปพบปะผู้นำทั่วโลกมากมาย ได้แสดงความเป็นคนพุทธให้กับผู้นำประเทศเหล่านั้นรู้ได้อย่างไรหรือไม่


ส่วนใหญ่เราไม่ได้คุยกันเรื่องศาสนาเท่าไหร่ แต่ตอนเกิดเหตุการณ์ 11 กันยายน ช่วงนั้นเริ่มมีการพูดคุยกันเรื่องความเชื่อที่เป็นตรรกะจะมีผู้นำศาสนาคริส อิสลาม พุทธ เรามีการพูดคุยกัน ผมยกตัวอย่างว่า ทุกศาสนาสอนให้คนมีสันติภาพ “การทำให้ศาสนาถูกเข้าใจผิด” ในวันนี้ เพราะคำว่า "อิสลาม"แปลว่า "สันติสุข" แม้แต่ศาสนาพุทธ เป็นสิ่งที่เราพูดถึงการให้อภัย เราควรมาเริ่มต้นกันใหม่ว่า ทำอย่างไรจะให้เราเข้าใจซึ่งกันและกัน เหตุการณ์วันนั้นเป็นเรื่องของศาสนาส่วนหนึ่ง แต่อีกส่วนหนึ่งนั้นคือ เป็นเรื่องของเศรษฐกิจ การต่อต้านความคิดทางทุนนิยมของศาสนาอิสลามในยุคนั้น



Qท่านได้นำสิ่งที่มีอยู่ในฐานะชาวพุทธไปเผยแพร่ แล้วทั่วโลกทราบหรือไม่ว่า ตอนนี้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางพระพุทธศาสนาของโลก



ความที่ผมเป็นคนพุทธ ผมเกิดเชียงใหม่ มีวัดวาอารามมาก เกิดข้างวัด บางทีก็ไปหลับที่ศาลาวัด เคยบวชเรียนมาด้วย ความรู้สึกเป็นพุทธมีอยู่ในใจตลอดเวลา ความเป็นคนพุทธดีอยู่อย่างหนึ่ง คือ มีเรื่องเมตตา กรุณา เราให้ใจหมด เป็นลักษณะของคนพุทธทั่วไป เขารู้ว่า ผมเป็นคนแบบนี้ เขารู้ว่า ศาสนาพุทธใหญ่กว่าหลายประเทศ แต่ยังไม่ชัดเจนเรื่องการเป็นศูนย์กลางศาสนาพุทธ



รัฐบาลพรรคเพื่อไทยจึงประกาศให้ชัดเจนให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางพระพุทธศาสนาของโลก เพราะฉะนั้นเราต้องทำทั้งวัตถุ ทั้งฮาร์ดแวร์ และซอฟแวร์ เช่น เราจะสร้างสังเวชนียสถานจำลอง ที่นครพนม ไปพัฒนาพุทธมณฑลให้เป็นศูนย์กลางพระพุทธศาสนาของโลก ผมได้ไปรัฐคาวิกเกียเป็นรัฐหนึ่งในรัสเซียเป็นรัฐที่มีคนนับถือศาสนาพุทธ 90% ไม่มีใครรู้ ผมรู้เข้าผมเลยขอไป เขาเป็นศาสนาพุทธจากทิเบตพวกเขาอพยพมาจากมองโกเลียเมื่อ 400 ปีที่แล้ว และเป็นรัฐทีเป็นนักรบ ตอนก่อนเวลาจะรบกับเยอรมันหน่วยหน้าที่จะรบก่อนคือหน่วยนี้ พอคอมมิวนิสต์ขึ้นบังคับไม่ให้มีศาสนา ก็กระจายกันไป พอสหภาพโซเวียตล่มสลาย ภายในไม่กี่ปีเขาร่วมตัวกันเร็วมาก ความเป็นพุทธของเขายังเข้มข้นมาก



Qคิดว่าเมืองไทยทำได้หรือไม่


วันนี้เมืองไทยสะสมอยู่แล้ว เพียงแต่เหมือนมีดดี แต่ไม่ได้ลับคม ถ้าได้ลับคมจะคมทันที เพียงแต่ไม่ได้ลับนานสนิมขึ้นหมด



Qพวกเราเองมีความหวังจะหาผู้นำประเทศ หรือผู้มีความสามารถอย่างท่านกลับไปลับมีดตรงนี้ให้คม


ผมเฝ้าปราวณาสิ่งที่อยากกลับไปเมืองไทย การจะช่วยทำให้ศาสนาพุทธให้เข้มแข็ง และผมจะเป็นคนที่ออกเดินสายทั่วโลก เพื่อเผยแพร่ศาสนาพุทธ เพื่อไปเสริมสร้างความแข็งแรงของศาสนาพุทธที่มีอยู่แล้วในบางประเทศให้ อย่างในแอฟริกาก็มีวัด แล้วก็มีประวัติว่า พระพุทธเจ้าเคยเสด็จมันน่าสนใจในโลก ยังมีเรื่องน่าติดตามอีกมากผมลืมเล่าไป ผมไปประเทศทากีอีสสถาน เพื่อนผมเป็นประธานาธิบดี ตอนแรกผมไม่สนใจจะไป เขานำข้อมูลมาให้ผมดู มีพระนอน แต่เขาเก็บพระนอนเก่าแก่ ผมเลยไปดู น่าสนใจเรื่องศาสนาพุทธ



Qนายบัน คีมุน ดำรงตำแหน่งเลขาธิการสหประชาชาติมีสารไปถึงคนทั่วโลกไว้เกี่ยวกับการเฉลิมฉลองพุทธชยันตรี 2600 ปีสรุปใจความสำคัญว่า ศาสนาพุทธและองค์กรสหประชาชาติมีเป้าหมายที่สูงสุดที่ตรงกัน คือ อยากเห็นความสงบสุขกับโลก การให้เกียรติ์ซึ่งกันและกัน และปฏิบัติต่อกันตามหลักสิทธิมนุษยชน เป็นระยะเวลากว่า 10 ปีแล้วที่มีการยกย่องให้วันวิสาขบูชาเป็นวันสำคัญของโลกในเวลานั้นตัวแทนจากประเทศศรีลังกาได้กล่าวอมตะวาทะไว้ว่า ผู้นำสามารถนำให้ชนะสงครามเหนือคนมากกว่าล้านคน แต่ผู้นำที่ยิ่งใหญ่คือ ผู้นำที่สามารถเอาชนะตนเองได้ เราสามารถเรียนรู้จากหลักธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้ากว่า 2006 ปีทีท่านตรัสรู้เป็นสิ่งที่ก้าวหน้ามาก ท่านได้สอนความเชื่อมโยงระหว่างมนุษย์กับมนุษย์ทุกวันนี้ได้พิสูจน์แล้วว่า สิ่งที่ท่านได้ตรัสรู้เป็นความจริง มนุษย์และธรรมชาติต้องอยู่ร่วมกันอย่างเป็นหนึ่งเดียว วันนี้พวกเรารู้แล้วว่า เมื่อเราปล่อยให้แหล่งน้ำ และแหล่งทรัพยากรเป็นพิษ ผลกระทบเหล่านั้นก็ย้อนกลับมาหาเรา และเราร่วมมือกันอนุรักษ์และป้องกันธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม สิ่งเหล่านี้ก็จะอยู่ให้เราพึ่งพาตลอดไป กว่า 2006 ปีที่พระพุทธเจ้าทรงสอนให้เราถืออหิงสา เคารพสิ่งมีชีวิตทั้งปวง วันนี้เราอยู่ห่างไกลจากหลักธรรมอันประเสริฐ แต่พวกเราเข้าใจว่า สิ่งนี้เป็นสิ่งที่เร่งด่วน จึงหมั่นที่จะทำงานบนกรอบความคิด การพัฒนาแห่งสหัสวรรษ ซึ่งมุ่งเน้นความเข้าใจอันนี้ดีระหว่างกัน และแสวงหาหนทางแห่งสันติสุข ดังนั้น การที่เราเฉลิมฉลองครบรอบ 2006 ปีแห่งการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า เป็นการเตือนตัวเราเองทุกคน ให้รู้ซึ้งถึงคำสอนที่ท่านได้เคยพร่ำสอนให้เรามีความเคารพกันในทุก ๆ ศาสนา และให้เรากระทำการเพื่อประโยชน์สูงสุดของคนทั้งปวง ...ท่านทักษิณจะเพิ่มเติมอะไรตรงนี้



ผมคิดว่าบางทีการจัดงานเฉลิมฉลองควรจะแสวงไว้ด้วยการกระตุ้นให้มีการนำหลักธรรมมาปฏิบัติมากขึ้น



Qผมชอบวาทะท่านที่บอกพรรคเพื่อไทยมีนโยบายให้เกิดศูนย์กลางพระพุทธศาสนาโลกในสายตาของชาวโลกมองอย่างไร


เมื่อครู่ผมพูดฮาร์ดแวร์ ตอนนี้ขอพูดซอฟแวร์ การที่ศาสนาจะเป็นที่เลื่อมใสเราต้องเลื่อมในองค์พระพุทธศาสนาก่อน ผมให้รัฐบาลตั้งงบประมาณให้พระไปดูงานที่สังเวชนียสถานสัก 4 ครั้ง 4 แห่ง ที่อินเดีย 800 ทุน จะให้พระไปคล้ายการแสวงบุญของศาสนาอิสลาม เขามีความเลื่อมใสในองค์ศาสดาสูงมาก ทำให้คำปฏิบัติขององค์ศาสดาถูกนำมาเผยแพร่มาสวดตลอดเวลา อันนี้เป็นสิ่งที่เราต้องเริ่มต้น ผมไปมาแล้ว 2 แห่ง ยังเหลืออีก 2 แห่งไปมาแล้ว จิตสงบ เกิดศรัทธา แล้วอยากจะไปให้ครบทั้ง 4 แห่ง



ที่สวนลุมพินีวันคนพยายามตักน้ำจากบ่อศักดิ์สิทธิ์มาดื่ม แต่น้ำสกปรกมาก ผมเลยนำเครื่องกรองทำให้น้ำสะอาดไปทำให้น้ำสะอาด ตอนนี้น้ำเริ่มใสแล้ว ต้องใช้เวลา ผมอยากให้คนรู้สึกอยุ่ใกล้พระพุทธเจ้าก็จะมีศรัทธาอยากถ่ายทอดสิ่งที่รู้มาด้วยความศรัทธา คนจะรับด้วยความศรัทธา พระมีหลายแสนรูปไปอินเดียไม่ได้ทั้งหมด ก็ไปดูสถานที่จำลอง ตรงนี้เราต้องทำ เสียดายวิสาขบูชาเป็นหน้าฝน ไม่อย่างนั้นจะทำพระจากประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกมาเทศน์ และมีการแปลเป็นภาษาไทย เทศน์เสร็จมีการสังคายนาพระไตรปิฏก เพื่อให้เป็นฉบับที่สมบูรณ์ และในที่สุดก็นำไปสู่การเป็นพระพุทธศาสนาที่มีแนวคิดสอดคล้องตรงกัน



Qสำนักงานที่พุทธมณฑล

ผมอยากให้เป็นเรื่องของทางพระ รัฐบาลพร้อมสนับสนุน เราไม่อยากเป็นเหมือนคาทอลิกเป็นคนรู้เรื่องพระมากกว่า พระ พระต้องการให้ช่วยอะไรอย่างไรก็บอกมา


Qพุทธยันตรีในเมืองไทยควรแสดงออกอย่างไร เช่น ใส่ชุดขาวทั้งประเทศ


ไม่ยาก ทำมาร์เก็ตติ้งธรรมดา เพื่อสร้างกระแส สร้างแรงจูงใจดึงเข้ามา ทางพระเห็นว่าแบบไหนดีคุยกัน ผมคิดว่า ใครไม่เชื่อใครยังไม่คิดว่า หลักธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้าเป็นประโยชน์ 6 ปีผมยังเฉย ๆ ปล่อยวาง ผมแนะนำหนังสือที่เขียนโดยจิตแพทย์


เขาบอกเวลาเรามีปัญหามีทุกข์ อันแรกต้องปล่อยวาง ถ้าเราปล่อยวางไม่เป็น ตายเลย จะเอาเป็นเอาตายกับมัน เหมือนพระรูปหนึ่งสอนผมโดยชี้ก้อนหินก้อนหนึ่งบอก แบกไว้หรือไม่ ผมบอกไม่ไหว พระท่านบอกไม่แบกก็ไม่หนัก ถ้าแบกมันก็หนัก ถ้ามีปัญหาจะแบกทำไม ก็ปล่อยวาง ปัญหามีไว้ให้แก้ ไม่ได้มีไว้ให้แบก ง่าย ๆ หยิบปากกามา 1 ด้าม บอกปากกานี่สั้นหรือยาว ผมบอกสั้น ท่านบอกว่า เพราะเราชอบยาว ถ้าเราชอบสั้นเราก็บอกยาว มันเป็นสิ่งสมมุติมันไม่มีอยู่จริง มันเป็นปรัชญาง่าย ๆ ถ้าเราคิดตาม



Qปัจจุบันคนไทยควรใช้หลักธรรมข้อไหนในการดำเนินชีวิตในทัศนะของท่านทักษิณ

ความจริงหลักธรรมมีหลายเรื่องที่สอนกันมาไม่กี่อันที่พระพุทธเจ้าสอนเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา หิริโอตัปปะ ท่องและแปลความหมายให้ดี เตือนสติตัวเอง จบแล้ว ไม่มีอะไรเลย ขอให้รู้ตัวว่า ตัวเองกำลังทำอะไร คิดอะไร ตัวเองกำลังตกอยู่ในภวังค์อะไร ก็ดึงตัวเองกลับให้ได้ ไม่มีอะไร แต่ที่มีปัญหากันเพราะไม่ยอมทำ จะเอาเป็นเอาตายกันให้ได้ ดูเป็นเรื่องขำ เราเห็นเขาพูดอะไรแสดงอาการอะไร ถ้าเรามีเมตตาเรานั่งขำเลย ถ้าเราลงไปละเลงกับเขาไม่รู้ใครได้เปรียบใคร



Qถ้าภาพรวมคนไทยทั้งผู้บริหารด้วยนำหลักธรรมไปบูรณาการประเทศ ประเทศภูฏาน


มันต้องหาความพอดี อย่างที่พระพุทธเจ้าสอนมัชฌิมาปฏิปทา ไม่ได้แปลว่า ทางสายกลาง แต่ไม่ได้กลางพอดี พอดีในที่นี่คือ มันไม่มีอะไรในโลกนี้ที่ใช้สูตรเดียว แล้วมันแก้ได้ทุกเรื่อง สูตรแต่ละสูตรมันถูกผสมไปตามบรรยากาศและวัฒนธรรมหรือเหตุการณ์ไม่เหมือนกัน ไม่มีคำว่า สูตรเดียว ถ้าคนไหนคิดมิติเดียว รับรองว่า เป็นคนล้าหลัง ไม่ทันโลก ต้องคิดหลาย ๆ มิติพร้อมกัน


เช่นว่า ขณะนี้ทุนนิยมมีปัญหา ในยุโรปกำลังเรียกร้องวา จะทบทวนเรื่องทุนนิยมอย่างไร อนาคตจะเป็นอย่างไร เพราะอเมริกาเจ๊งแล้ว ยุโรปเจ๊งแล้วทำยังไงดี บอกทุนนิยมดี ทำไมเป็นอย่างไร ความจริงเกิดการเปลี่ยนแปลงของโลกในอีกมิติเร็ว จนอีกมิติตามไม่ทัน ก็เลยทำให้เกิดความไม่พอดี



ยกตัวอย่าง วอลล์สตรีทล่ม เพราะคนเก่ง ๆ ถูกล่อไปทำงานในวอลล์สตรีทหมด จบล็อคเก็ตสไตล์ แทนที่จะไปเป็นนักวิทยาศาสตร์ไปเป็นนักการเงินได้เงินเร็วกว่า สุดท้ายเหลือคนที่เกรด 2 เกรด 3 ภาคการผลิตก็ตามไม่ทัน ภาคการเงินปั่นอยู่ตลอดก็ล่มไป เพราะฉะนั้นการดูมิติต่าง ๆ ต้องดูหลายมิติ ถามว่า ภูฎานมีความสุขหรือไม่ ก็มีความสุขระดับหนึ่ง แต่การไม่พัฒนาก็ไม่มีผลดี ต้องผสมผสาน มิติหนึ่งทางศาสนา มิติหนึ่งทางสังคม มิติหนึ่งทางเศรษฐกิจ ต้องเอาผสมกันเอาแค่ไหนดี ถ้าไม่อยากเหลี่ยนมากก็อย่าไปใส่มะพร้าวในแกง แกงป่าก็ได้ ก็แล้วแต่จะทำแบบไหน ผมยังคิดว่า ภูฏานเป็นขั้วหนึ่งของประเทศที่ยังไม่เจริญมากนัก แต่อยู่อย่างนี้ไม่ได้ ต้องเติมเศรษฐกิจเข้าไป ต่อไปรัฐบาลไม่มีปัญหาเลี้ยงคน เศรษฐกิจไม่โตรัฐบาลจะเก็บภาษีจากไหน ต้องให้เกิดความสมดุล



Qการสนับสนุนให้ไทยเป็นศูนย์กลางศาสนาพุทธของโลกเกิดได้เมื่อไหร่

ขึ้นกับความร่วมมือของทางฝ่ายสงฆ์ รัฐบาล และฝ่ายต่างประเทศด้วย วันนี้รัฐบาลกับเถรสมาคมควรต้องประชุมหารือกัน เพื่อวางแนวทางร่วมกันว่า แนวทางเผยแพร่ไปต่างประเทศ กระทรวงการต่างประเทศจะทำหน้าที่อย่างไร กรมศาสนาสำนักพระพุทธศาสนาจะทำหน้าที่อย่างไร แนวทางในการการศึกษาอบรม แนวทางการสร้างสถานที่เป็นที่ร่วมกัน เนื้อหาจะเป็นอย่างไร ไม่เกิน 3 ปี น่าจะได้เห็น



Qสถานการณ์ภาพรวมพระเรียนจบมหาวิทยาลัยสงฆ์ งานในศาสนารองรับน้อย มีการปรับค่าแรงต่าง ๆ แต่ตอนนี้เงินเดือนเจ้าอาวาส 1,800 บาท ทั้งที่แบกตั้งแต่หลังคาวัดถึงพื้นวัด



อันนี้พบปัญหาว่า ทุกอย่างต้องปฏิบัติเท่ากัน วัดบางวัดเงินเดือน 1,800 บาทไม่ต้องนำมา แถมเงินเพิ่มให้อีก 18,000 บาทก็ยังได้ เพราะศรัทธาญาติโยมมาก แต่บางวัดไม่มี การจะเพิ่มเงินเดือนยังมีปัญหา พระมีการศึกษาดีเป็นเรื่องที่ดี เพราะถ้าพระการศึกษาน้อยสอนฆราวาสไม่ได้ ในอดีตโรงเรียนไม่มี วิ่งเข้าวัด การมีวิทยาลัยสงฆ์เป็นการให้ความรู้กับประชาชน พระต้องเข้าใจทางโลกด้วย จะได้สอนได้ การที่พระมีความรู้แล้ว จะทำอย่างไห้ให้ทำประโยชน์สามารถทำได้ วันนี้พรรคเพื่อไทยมาเป็นรัฐบาลเป็นโอกาสทีดีในการพัฒนาพระพุทธศาสนาถ้าทางฝ่ายสงฆ์ไม่มาช่วยกันคิดจะเสียโอกาส แต่คงจะสบายใจพรรคเพื่อไทยเป็นรัฐบาลอีกหลายปี สบายใจได้


Qมีคำถามอาตมาติดตามข้อมูลระดับอาเซียนรวมกันเป็นหนึ่งเดียวมองอย่างไร ถ้ามองวัฒนธรรมให้มารวมเป็นหนึ่งเดียว


วันนั้นมีการคุยกันว่า เราจะรวมอาเซียน เรื่องเศรษฐกิจรวมกันได้ง่าย เรื่องอื่น ๆ คงต้องใช้เวลา ยกตัวอย่าง เรื่องศาสนาจะเป็นตัวอย่างของการอยู่รวมกันความเชื่อที่ต่างกัน จะเป็นตัวอย่างให้ภูมิภาคอื่นด้วย ถ้าเราไม่ปฏิวัติป่านนี้บ้านเมืองเราไปไกลแล้ว