โอกาสที่ผู้หญิงสามารถสร้างได้จาก ช่องทางโลกอินเทอร์เน็ตนั้น ประกอบด้วยผู้หญิงที่เป็นนายจ้างให้กับตัวเอง โดยสามารถทำงานจากที่บ้านได้จากการใช้อี-คอมเมิร์ซ ที่มีข้อดีด้านลงทุนต่ำและประหยัดเวลา

มีตัวอย่างของความสำเร็จใน ธุรกิจบีทูซี เวบไซต์ที่เจ้าของเวบเป็นผู้หญิง เช่นในอินเดีย ที่มีเวบไซต์ Indiashop ขายส่าหรี ลดนายหน้าตัวกลาง จนทำให้ขายส่าหรีไหมที่สั่งทำได้ในระดับราคาชิ้นละ 1,100 ดอลลาร์สหรัฐ สูงกว่ารายได้เฉลี่ยต่อปีของคนอินเดียเอง

ผู้หญิงบนโลกออนไลน์ โอกาสใหม่จากเทคโนโลยีเปลี่ยน
โลกออนไลน์ อันเป็นผลจากการก้าวหมุนอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยี ไม่เพียงสร้างโอกาสใหม่ให้ผู้ชายเท่านั้น แต่ก็เป็นโอกาสสำคัญของ "ผู้หญิง" เช่นกัน ด้วยเป็นการสร้างโอกาส และรูปแบบใหม่ที่เอื้อให้ผู้หญิงทำงานจากที่บ้านผ่านระบบออนไลน์ได้ ตลอดจนการสร้างช่องทางทำรายได้ใหม่ และการเป็นเจ้าของกิจการด้วยตัวเองที่ง่ายขึ้น ขณะเดียวกันยังสามารถรับผิดชอบภาระครอบครัวได้เช่นเดิม

หากหนทางมิ ใช่โรยด้วยกลีบกุหลาบเท่านั้น ยังมีอุปสรรคและปัญหามากมายที่เธอต้องพบ จากประเด็นปัญหาที่องค์กรระดับโลกได้ศึกษาและมองว่า โลกของอินเทอร์เน็ตนั้น ที่มีปัญหาดิจิทัล ดีไวด์แล้ว จะแบ่งแยกย่อยไประดับเพศหญิงและเพศชายในด้านโอกาสที่จะเข้าถึงเครือข่ายอิน เทอร์เน็ต

โอกาสของผู้หญิงในสายตาอังค์ถัด

รายงานพาณิชย์ อิเล็กทรอนิกส์และการพัฒนา ปี 2545 ที่จัดทำโดยองค์การการค้าและการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNCTAD) ระบุถึงภาพรวมของสถานะพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ที่มีประเด็นของการใช้ช่องทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์สร้างโอกาสใหม่ให้กับ ผู้หญิง

รายงานระบุว่า การจะสร้างโอกาสใหม่ให้กับผู้หญิงได้นั้น เพศหญิงจะต้องฝ่าฟันอุปสรรคในด่านแรกๆ ก่อนทั้งเรื่องของการศึกษา โครงสร้างพื้นฐานและการเงิน

โอกาสที่ผู้หญิงสามารถสร้างได้จากช่อง ทางโลกอินเทอร์เน็ตนั้น ประกอบด้วยผู้หญิงที่เป็นนายจ้างให้กับตัวเอง โดยสามารถทำงานจากที่บ้านได้จากการใช้อี-คอมเมิร์ซ ที่มีข้อดีด้านลงทุนต่ำและประหยัดเวลา

มีตัวอย่างของความสำเร็จใน ธุรกิจบีทูซี เวบไซต์ที่เจ้าของเวบเป็นผู้หญิง เช่นในอินเดีย ที่มีเวบไซต์ Indiashop ขายส่าหรี ลดนายหน้าตัวกลาง จนทำให้ขายส่าหรีไหมที่สั่งทำได้ในระดับราคาชิ้นละ 1,100 ดอลลาร์สหรัฐ สูงกว่ารายได้เฉลี่ยต่อปีของคนอินเดียเอง

อีกตัวอย่างเป็นเครือข่าย ของแม่บ้านในเปรู ชื่อ Tortasperu ขายขนมเค้กผ่านอินเทอร์เน็ต และสามารถสร้างกำไรได้ด้วย

ส่วนในเอธิโอเปีย เปิดร้านขายกิ๊ฟท์ช้อปในอินเทอร์เน็ต ซึ่งมีทั้งเสื้อผ้า อาหารและเครื่องเทศ ที่ผลิตโดยผู้หญิง รวมถึงมีสินค้าหัตถกรรมที่ทำจากฝีมือผู้หญิงในอียิปต์ จอร์แดน เลบานอน โมร็อกโกและตูนีเซีย ที่ขายผ่านเวอร์ช่วล ช้อปชื่อ Elsouk

นอกจาก สินค้าแล้ว ก็มีบริการออนไลน์ที่ผู้หญิงจะทำได้ ตัวอย่าง นักหนังสือพิมพ์อิสระในอินเดียและมาเลเซียที่มีบริการออนไลน์

รายงาน ดังกล่าวยังระบุถึง อี-คอมเมิร์ซ อาจจะสร้างธุรกิจใหม่ให้กับผู้หญิงได้โดยไม่ต้องมีธุรกิจในโลกออนไลน์โดยตรง เช่น การตั้งศูนย์สารสนเทศชุมชนหรือเทเลเซ็นเตอร์ ในประเทศเซเนกัลและโมร็อกโก ร้านโทรศัพท์ในกานา อินเทอร์เน็ต คาเฟ่ หรือคีออสในประเทศไทย มาเลเซีย

โอกาสสำคัญอีกประการหนึ่งในธุรกิจ ที่เกี่ยวข้องกับบริการไอซีที โดยเฉพาะการบริการเอาท์ซอร์สซิ่ง ที่มีหลายบริษัทจ้างงานบริษัทในประเทศที่กำลังพัฒนาที่มีค่าบริการต่ำ มีบุคลากรที่มีความรู้คอมพิวเตอร์และภาษาอังกฤษ และโครงสร้างพื้นฐานดี ก็จะดึงงานไปได้ โดยมากแรงงานในประเทศเหล่านั้นก็จะเป็นเพศหญิง

แนว โน้มการเอาท์ซอร์สที่นำไปสู่การทำงานระยะไกล (Telework) เอื้อให้ผู้หญิงทำงานจากที่บ้าน ในคอลล์เซ็นเตอร์ หรือสำนักงานที่ไกลออกไป

นอก จากนี้ มีบริการที่มีแนวโน้มได้ทั้งการออกแบบเวบไซต์ที่เป็นภาษาท้องถิ่นและการ พัฒนาซอฟต์แวร์ด้านแปลภาษา โดยมีปัจจัยความขาดแคลนบุคลากรที่มีทักษะไอทีทั่วโลกที่มีการคาดการณ์ว่าจะ มีช่องว่างระหว่างซัพพลายและดีมานด์ในปี 2547 อยู่ที่ 28% ซึ่งหากแบ่งตามภูมิภาค ละตินอเมริกา 63% ยุโรป ตะวันออกกลางและแอฟริกา 40% อเมริกาเหนือ 27% และเอเชียแปซิฟิก 12% ก็จะสร้างโอกาสให้ผู้หญิงด้านไอทีเพิ่มขึ้นด้วยเช่นกัน

กำแพงขวาง กั้น

ข้อมูลจาก Hafkin and Taggart ซึ่งเป็นบริษัทที่ปรึกษาด้านอี-คอมเมิร์ซ ปี 2543 สำรวจผู้ใช้อินเทอร์เน็ต พบว่า ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกมีผู้หญิง 32% ที่ใช้งานอินเทอร์เน็ต

ทั้ง นี้อุปสรรคที่ทำให้ผู้หญิงไม่สามารถเข้าถึงโลกของอินเทอร์เน็ตได้ จะมีปัญหาหลักด้านโครงสร้างพื้นฐาน ตัวอย่างเช่น ในประเทศยากจน อย่างบังกลาเทศ ที่ราคาคอมพิวเตอร์จะสูงกว่ารายได้ต่อปี และโมเด็มก็มีราคาแพงกว่าวัว นอกจากนั้น เป็นปัญหาด้านภาษาและการศึกษาด้วย

อีก ทั้งมีปัญหาการขาดแหล่งเงินที่จะเอื้อให้ผู้หญิงที่ต้องการเป็นเจ้าของ กิจการของตนได้กู้ด้วย โดยอาจจะต้องมีสถาบันการเงินเฉพาะที่ให้เงินกู้เป็นสินเชื่อรายย่อย หรือไมโครไฟแนนซ์ ตัวอย่างเช่น ธนาคาร Grameen ในประเทศบังกลาเทศ ทำโครงการ Grameen Phone โดยให้เงินกู้ยืม 2 ล้านราย ซึ่งผู้กู้จะสามารถรับโทรศัพท์มือถือเป็นการกู้ยืมแบบหนึ่งได้ และผู้กู้ยืมนั้น ก็นำไปให้บริการโทรศัพท์มือถือในหมู่บ้าน รวมถึงไปขายคนในหมู่บ้านใกล้เคียงด้วย ทั้งนี้ 75% ของผู้กู้นั้น เป็นผู้หญิง และจากจำนวนดังกล่าว 95% เป็นผู้หญิงแต่งงานแล้วและไม่ได้รับการศึกษาในระบบ

สุดท้ายเป็น ปัญหาด้านสังคมและวัฒนธรรม ในครอบครัวที่ยากจนแล้วโดยมาก จะให้ความสำคัญที่จะให้บุตรชายได้มีโอกาสเรียนก่อนบุตรสาว และบางครอบครัวผู้หญิงก็ขาดอำนาจที่จะใช้จ่ายรายได้ครอบครัว เนื่องจาก ผู้ชายจะเป็นคนที่ทำรายได้หลักเข้าบ้าน ทำให้ผู้หญิงอาจไม่มีเงินพอที่จะไปใช้ค่าบริการ หรือไปฝึกอบรมเพิ่มความรู้ได้

วัฒนธรรมในบางประเทศ จะจำกัดและหวงห้ามที่จะให้ผู้หญิงอยู่ที่สาธารณะ เช่น การเดินทางด้วยรถไฟใต้ดิน การไปฝึกอบรมที่มีอาจารย์เป็นผู้ชาย เป็นต้น

แนะ ผู้หญิงร่วมวางนโยบาย

รายงานของอังค์ถัด มองว่า ผู้หญิงต้องเข้ามามีส่วนร่วมการกำหนดนโยบายด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อ สารให้มากขึ้น เพื่อให้ประเด็นปัญหาด้านเพศได้เป็นที่สนใจและให้ความสำคัญมากขึ้น

ข้อมูล จาก Hafkin and Taggart 2001 พบว่ามีผู้หญิงเพียง 5.5% ของเจ้าหน้าที่รัฐที่ทำงานระดับสูงด้านไอซีทีในประเทศกำลังพัฒนา แต่ตำแหน่งเหล่านี้ เป็นตำแหน่งระดับสูง เช่น รัฐมนตรีกระทรวงสื่อสารหรือโทรคมนาคม อย่างในมาลิ แอฟริกาใต้ และโคลัมเบีย และรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการสื่อสาร เช่น แองโกลา เบลารุส กานา และแทนซาเนีย

นอกจากนั้น ในระดับกว้างแล้ว ภาครัฐในประเทศต่างๆ ต้องมีนโยบายที่เพิ่มทักษะและการฝึกอบรมให้กับผู้หญิง โดยการศึกษาจะเป็นสิ่งสำคัญที่สุด ที่จะเพิ่มความสามารถให้เด็กสาวและผู้หญิงในประเทศกำลังพัฒนา มีส่วนร่วมในสังคมสารสนเทศมากขึ้น

มีสามองค์ประกอบที่จะให้การศึกษา ประสบผลสำเร็จนั้น ประกอบด้วย ภาครัฐโดยเฉพาะกระทรวงศึกษาธิการ จะต้องสร้างโปรแกรมให้การรับรู้ถึงความน่าสนใจการเรียนคอมพิวเตอร์ อินเทอร์เน็ต วิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ตั้งแต่ต้น เพื่อให้ผู้หญิงเกิดความต้องการเรียนรู้ด้านไอที

การให้การฝึกอบรม ด้านไอซีทีกับแรงงานหญิง โดยบริษัทเอกชนเอง น่าจะให้ทุนฝึกอบรมแก่พนักงาน ซึ่งจะสร้างผลประโยชน์ให้กับบริษัทด้วย กรณีที่มีความขาดแคลนแรงงานด้านคอมพิวเตอร์และอินเทอร์เน็ต ส่วนผู้หญิงที่ไม่ได้ทำงานประจำในบริษัท ภาครัฐอาจร่วมกับเอกชนตั้งสถาบันให้การฝึกอบรมโดยเฉพาะ กำหนดอัตราค่าบริการต่ำ และเวลาการเรียนที่ยืดหยุ่น

การฝึกอบรมที่ มีทักษะตรงกับความต้องการ ไม่เพียงแต่ความรู้ทางเทคนิค แต่จะต้องรวมถึงการบริหารและการเป็นเจ้าของกิจการที่สามารถนำไอทีมาประยุกต์ ใช้เพื่อดำเนินธุรกิจให้มีประสิทธิภาพได้ ทั้งการวางแผนธุรกิจ การสำรวจตลาด การค้นหาข้อมูลจากแหล่งข้อมูลต่างๆ รวมถึงในผู้หญิงที่อายุยังน้อยทั้งหลายเอง อาจจะต้องเพิ่มการให้การฝึกอบรมเรียนรู้ภาษาต่างประเทศ เช่น ภาษาอังกฤษ

เคล็ด ลับหนุนการมีส่วนร่วม

รายงานของอังค์ถัด ยังระบุถึงนโยบาย 11 ประการที่จะเพิ่มการมีส่วนร่วมของผู้หญิงในยุคเศรษฐกิจดิจิทัลด้วย ตั้งแต่การให้โครงสร้างพื้นฐานการเข้าถึงเครือข่าย เช่น การทำเทเลเซ็นเตอร์ของชุมชน รวมถึงอินเทอร์เน็ตสาธารณะ เช่น ตลาด โบสถ์ สาธารณสุข โรงเรียนและไปรษณีย์

การสร้างสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมที่จะ เอื้อให้เกิดการทำงาน เช่น เทเลเวิร์คกิ้ง หรือระบบทำงานจากระยะไกล ทำให้ผู้หญิงมีส่วนร่วมในอี-คอมเมิร์ซได้ ทั้งเป็นพนักงานประจำหรือเป็นอาชีพอิสระ (ฟรีแลนซ์) โดยต้องปรับปรุงการเข้าถึงเทคโนโลยีอินเทอร์เน็ตในชนบทหรือพื้นที่กึ่งชนบท

มี สิ่งอำนวยความสะดวกด้านไอทีในสถานเลี้ยงดูเด็ก เพื่อให้ผู้หญิงยังคงทำงานได้ต่อเนื่อง การเพิ่มการรับรู้ในระดับองค์กรธุรกิจถึงความสำคัญและประโยชน์ที่จะได้รับ ของการให้พนักงานหญิงทำงานเทเลเวิร์คกิ้ง

การพัฒนาและเผยแพร่ถึง จำนวนแรงงานหญิงที่มีความสามารถด้านคอมพิวเตอร์และความสามารถหลายภาษา เพื่อดึงดูดงานบริการลูกค้าทั้งในและต่างประเทศ

การสนับสนุนให้มี การจัดตั้งเทเลเซ็นเตอร์ หรืออินคิวเบเตอร์และสิ่งอำนวยความสะดวกให้กับธุรกิจขนาดเล็กที่ให้บริการ ด้านสารสนเทศและการสื่อสาร อีกทั้งให้ความช่วยเหลือพัฒนาเวบไซต์ที่รองรับหลายภาษา เพื่อให้ผู้หญิงที่มีความรู้ภาษาอังกฤษน้อยหรือมีการศึกษาน้อย สามารถทราบข้อมูลการตลาด ธุรกิจ รวมถึงกฎหมายและข้อบังคับอื่นที่เกี่ยวข้องได้

การปรับปรุงกฎหมาย และวัฒนธรรมที่เป็นอุปสรรคที่ทำให้ผู้หญิงเข้าสู่ยุคเศรษฐกิจอิเล็กทรอนิกส์ การสนับสนุนและสร้างผู้ประกอบการเป็นหญิงให้ทำกิจการด้านอี-อีโคโนมี โดยนำเสนอกลุ่มทุนหรือเวนเจอร์ แคปปิตอล การให้ไมโคร ไฟแนนซ์ กับผู้ประกอบกิจการที่ตั้งธุรกิจเกี่ยวข้องกับไอซีทีหรือบริการด้านการ ประมวลผลระยะไกล (รีโมท โพรเซสซิ่ง เซอร์วิส)

การวิเคราะห์ประเมิน ผลโครงการด้านไมโครเครดิตที่จะทำให้หญิงที่ยากจน เข้าสู่วงจรของอี-คอมเมิร์ซ และสุดท้าย ให้องค์กรที่ไม่แสวงหากำไรหรือเอ็นจีโอ ชักชวนให้ผู้หญิงสามารถเข้ามาควบคุมรายได้ค่าใช้จ่ายและตัดสินใจการใช้จ่าย งบประมาณของครอบครัวได้

สุจิตร ลีสงวนสุข